Handen vol, en toch niet genoeg: wat het Divosa Congres ons leerde

Vorige week stonden we op het Divosa Congres. Niet als toeschouwer, maar om Monny voor het eerst officieel aan gemeenten te introduceren. Drie dagen, bijna honderd gesprekken, en één ding dat ons steeds weer opviel: iedereen werkt hard aan hetzelfde probleem. Schuldhulpverleners, beleidsadviseurs, wethouders, teamleiders van sociale wijkteams. Allemaal bezig met de vraag hoe je inwoners financieel op de been houdt.

Wat we zagen

Divosa is het congres voor gemeentelijke sociale diensten. De mensen die er komen, werken dagelijks met inwoners die te weinig geld hebben, te veel schulden, of simpelweg niet weten waar ze staan. Het zijn professionals die dit werk doen omdat ze het belangrijk vinden, niet omdat het makkelijk is.

De schaal van dat werk trof me. Gemeenten ondersteunen duizenden mensen per jaar via schuldhulpverlening, bijstand en preventieve programma's. En de vraag groeit. Vandaag publiceerde het Nibud de resultaten van Geldzaken in de praktijk 2026: 38% van de Nederlandse huishoudens komt moeilijk rond. Twee jaar geleden was dat 32%. Bij jongvolwassenen tussen de 18 en 30 jaar is de situatie het hardst verslechterd: van 40% naar 54%. Meer dan de helft van deze groep kan niet rondkomen.

Dat zijn geen abstracte percentages. Dat zijn inwoners van gemeentes. Huurders, studenten en jonge gezinnen. Mensen die elke maand opnieuw rekenen of het uitkomt. 25% van alle huishoudens kon dit jaar een rekening niet betalen, zo blijkt uit hetzelfde rapport. Twee jaar geleden was dat 17%.

De paradox die niemand ontkent

Vrijwel iedereen die ik sprak gaf aan: te veel inwoners blijven uit beeld, en de handen zitten vol. Wachtlijsten. Beperkte budgetten. Medewerkers die meer casussen hebben dan ze kunnen bijhouden. En tegelijkertijd de wetenschap dat de mensen die ze het hardst nodig hebben, degenen zijn die ze het minst bereiken.

Dat is geen verwijt aan de professionals. Het is een structureel probleem. Schuldhulpverlening is opgezet voor mensen die zelf de stap zetten. Maar wie zich schaamt, wie niet weet dat er hulp is, of wie denkt dat het vanzelf overwaait, maakt die stap niet. Die mensen wachten. Gemiddeld vijf jaar, voordat ze hulp zoeken. Tegen die tijd is een behapbaar probleem vaak een crisis geworden.

En intussen lopen de problemen verder op. Bijna een derde van alle huishoudens heeft €2.500 of minder op de spaarrekening. Bijna een kwart heeft minder dan €1.000. Eén tegenvaller, een kapotte auto of een onverwachte zorgrekening, is genoeg om in de problemen te komen.

Wat mensen zeiden over Monny

We lieten zien wat Monny doet. Hoe het werkt. Wat het mensen oplevert die er gebruik van maken.

De reacties waren opvallend consistent: "dit is wat we missen." Een laagdrempelige eerste stap die de zelfredzaamheid vergroot, anoniem, op de telefoon, zonder dat iemand een formulier hoeft in te vullen of een afspraak hoeft te maken. Iets wat mensen bereikt in de fase vóór een officieel hulptraject, en blijft ondersteunen tijdens en ná het traject - mocht dat toch nodig zijn.

Dat enthousiasme was oprecht. En het bevestigde iets wat we al langer vermoedden: de behoefte aan een andere aanpak is er, en de bereidheid om samen te werken ook.

Wat we meenemen

We zijn nog maar net begonnen, maar Divosa maakte duidelijk dat de timing goed is. De sector zoekt manieren om meer mensen eerder te bereiken, met minder middelen. Monny is geen vervanging van wat gemeenten doen. Het is de brug die ontbreekt tussen 'het gaat eigenlijk niet zo goed' en 'ik ga nu echt hulp zoeken.'

Die brug bouwen, dat is waar we aan werken. 

Bronnen

Nibud, Geldzaken in de praktijk 2026, 23 juni 2026 (via NOS)

NVVK / CBS, gemiddelde wachttijd schuldhulpverlening

Divosa Congres 2026, eigen observaties